Kho tàng câu đố dân gian Việt Namgồm 100 câu đố: là một thế giới quan sinh động, diễn tả các sự vật, hiện tượng với hình thức phong phú và hấp dẫn. Bằng việc chỉ ra những đặc điểm nổi bật của một sự vật hiện tượng hay một sự kiện lịch sử mà người đọc có thể phân tích, phán đoán, liên tưởng về nó. Đó là cách dạy con trẻ quan sát và liên tưởng thú vị nhất mà ông cha ta đã truyền đạt lại cho thế hệ sau.

Câu 101.
Đố ai cũng khách thoa quần
Đạp luồng sóng dữ đuổi quân giặc thù
Cửu Chân nức tiếng ngàn thu
Vì dân quyết phá ngục tù lầm than
Là ai?
Đáp án: Bà Triệu


Câu 102.
Đố ai trên Bạch Đằng giang
Làm cho cọc nhọn dọc ngang sáng ngời
Phá quân Nam Hán tơi bời
Gươm thần độc lập giữa trời vang lên?
Là ai?
Đáp án: Ngô Quyền


Câu 103.
Đố ai nổi sáng sông, rừng
Đã vui Hàm Tử lại mừng Chương Dương
Vân Đồn cướp sạch binh cường
Nồi bàng mai phục chặn đường giặc lui?
Là ai?
Đáp án: Hưng Đạo Vương. Trần Quốc Tuấn


Câu 104.
Đố ai gian khó chẳng lùi
Chí Linh mấy lượt nếm mùi đắng cay
Mười năm Bình Định ra tay
Thành Đông Quan, mất vía bầy Vương Thông?
Là ai?
Đáp án: Lê lợi


Câu 105.
Đố ai giải phóng Thăng Long
Nửa đêm trừ tịch quyết lòng tiến binh
Đống Đa, sông Nhị vươn mình
Giặc Thanh vỡ mộng cường chinh tơi bời?
Là ai?
Đáp án: Quang Trung - Nguyễn Huệ


Câu 106.
Muốn cho nước mạnh dân giàu
Tâu vua xin chém bảy đầu mọt dân
Mũ cao áo rộng không cần
Lui về ẩn chốn lâm sơn một mình?
Là ai?
Đáp án: Chu Văn An


Câu 107.
Từng phen khóc lóc theo cha
Rồi đem nợ nước thù nhà ra cân
Núi Lam tìm giúp minh quân
Bình Ngô Đại Cáo, bút thầm ra tay?
Là ai?
Đáp án: Nguyễn Trãi


Câu 108.
Một phen quét sạch quân Đường
Nổi danh Bố Cái Đại vương thuở nào
Tiếc thay mệnh bạc tài cao
Giang sơn đành phải rơi vào ngoại bang?
Là ai?
Đáp án: Phùng Hưng


Câu 109.
Vua nào thưở bé chăn trâu
Trường Yên một ngọn cờ lau tập tành
Sứ quân dẹp loạn phân tranh
Dựng nền thống nhất sử xanh còn truyền?
Là ai?
Đáp án: Đinh Tiên Hoàng (Đinh Bộ Lĩnh)


Câu 110.
Ai vì nước bỏ thù nhà?
Ai từng thắng trận Đống Đa vang lừng?
Là ai?
Đáp án: Trần Quốc Tuấn và Quang Trung



Câu 111.
Đố ai qua Nhật, sang Tàu
Soạn thành huyết lệ lưu cầu tàn thư
Hô hào vận động Đông Du
Kết đoàn cùng với sĩ phu khắp miền.
Là ai?
Đáp án: Phan Bội Châu


Câu 112.
Vì nhà, vì nước giao tranh
Thanh gươm, yên ngựa, phá thành đốc quân
Sa cơ nào quản tấm thân
Mặc voi giày xéo, chết gần chồng con.
Là ai?
Đáp án: Bùi Thị Xuân


Câu 113.
Đố ai Yên Thế hùng thiêng
Phất cờ khởi nghĩa ở cùng Lạng Giang
Khi mai phục, lúc trá hàng
Làm quân cướp nước hoang mang điên đầu.
Là ai?
Đáp án: Hoàng Hoa Thám


Câu 114.
Đố ai thư xã Nam Đồng
Xương phơi Yên Bái, máu hồng Lâm Thao
Ngọn cờ cách mạng nêu cao
Thản nhiên tiếp nhận lưỡi dao vô hình.
Là ai?
Đáp án: Nguyễn Thái Học


Câu 115.
Ai là lãnh tụ Văn Thân
Vũ Quang tụ tập nghĩa quân thủa nào
Khiến cho giặc Pháp mòn hao
Mà không phá được chiến hào thô sơ.
Là ai?
Đáp án: Phan Đình Phùng


Câu 116.
Trạng nguyên nhanh trí ai bì
Đã từng ứng đối khi đi sư Tàu
Một đời trong sạch trước sau
Tiền vô chủ quyết vào chầu nộp kho.
Là ai?
Đáp án: Mạc Đĩnh Chi


Câu 117.
Nam quan, bái biệt cha già
Trở về, nợ nước thù nhà lo toan
Lam Sơn góp lưỡi gươm vàng
Bình Ngô đại cáo, giang sơn thu về.
Là ai?
Đáp án: Nguyễn Trãi


Câu 118.
Phò vua trải đã ba triều
Vào Nam, ra Bắc một điều tập trung
Bị thương, thuốc giặc chẳng dùng
Nhịn ăn tìm cái chết hùng mà vinh.
Là ai?
Đáp án: Nguyễn Tri Phương


Câu 119.
Vừa bằng một ôm
Không đầu có cổ không mồm có răng
Là gì?
Đáp án: Cái nơm


Câu 120.
Bốn chân ngược
Bốn chân xuôi
Sáu tai, sáu mắt, một đuôi,ba đầu
Là gì?
Đáp án: 2 người khiêng lợn


Câu 121.
Lúa nào là lúa ba năm không chín?
Là lúa gì?
Đáp án: Lúa tạp giao 3509


Câu 122.
1 trăm tấm ván
1 vạn thằng quân
Thằng nào cởi trần
Thì lăn xuống hố
Thằng nào đóng khố
Thì ở trên bờ
Là làm gì?
Đáp án: Sàng gạo


Câu 123.
Con gì vỗ cánh bay nhanh
Không đẻ trứng lại đẻ thành con ngay?
Là gì?
Đáp án: Con dơi


Câu 124.
Cây gì đông héo, hè tươi
Hoa làm chong chóng giữa trời đuổi nhau.
Mối mọt quen thói đục vào.
Gặp ngay chất đắng, buồn rầu nhả ra?
Là cây gì?
Đáp án: Cây xoan


Câu 125.
Hòn gì bằng đất nặn ra
Xếp vào lò lửa nung ba bốn ngày
Khi ra má đỏ hây hây
Mình vuông chăn chắn, đem xây cửa nhà?
Là hòn gì?
Đáp án: Hòn gạch


Câu 126.
Hoa gì quả quyện với trầu
Để cho câu chuyện mở đầu nên duyên?
Là gì?
Đáp án: Hoa cau


Câu 127.
Quả gì ăn chẳng được nhiều
Nhưng mà nhìn thấy, bao nhiêu người thèm?
Là quả gì?
Đáp án: Quả chanh


Câu 128.
Thân dài lưỡi cứng là ta
Hữu thủ vô túc, đố là cái chi?
Là cái gì?
Đáp án: Cái cuốc

Câu 129.
Con chi đầu khỉ đuôi lươn
Ăn no tắm mát, lại trườn lên cây?
Là gì?
Đáp án: Cái gáo bằng sọ dừa


Câu 130.
Vốn nó thì ở rừng xanh
Đem về hạ bạn kết thành một đôi
Ra đường kẻ trước người sau
Về nhà thì ấp lấy nhau mà nằm
Là gì?
Đáp án: Ðôi quang gánh


Câu 131.
Mình như quả cà sứt tai
Đàng Trong thì có, Đàng Ngoài thì không
Là gì?
Đáp án: Bánh trôi


Câu 132.
Cái trống mà thủng hai đầu,
Bên ta thì có, bên Tàu thì không
Là cái gì?
Đáp án: Cái váy


Câu 134.
Khi nhỏ, em mặc áo xanh
Khi lớn bằng anh, em thay áo đỏ
Là gì?
Đáp án: Quả ớt


Câu 135.
Khi xưa em đỏ hồng hồng
Em đi lấy chồng, em bỏ quê cha.
Ngày sau tuổi hạc về già
Quê chồng em bỏ, quê cha lại về
Là cái gì?
Đáp án: Cái nồi


Câu 136.
Cái gì bao phủ khắp nơi
Không mùi không sắc mà ai cũng cần?
Là gì?
Đáp án: Không khí


Câu 137.
Cây to lá nhỏ chiền chiền
Non ăn, già bán lấy tiền mà tiêu
Là cây gì?
Đáp án: Cây tre


Câu 138.
Con gì có đuôi, có lông
Trẻ già trai gái đều cùng mang theo
Là con gì?
Đáp án: Con mắt


Câu 139.
Một chắc mà giữ hai nhà
Chị em không có, ruột rà cũng không
Là cái gì?
Đáp án: Máng xối


Câu 140.
Đầu là sắt, đuôi là gỗ
Không có nó, củi không thành
Là cái gì?
Đáp án: Cái búa bổ củi


Câu 141.
Có chân mà chẳng biết đi
Có mặt phẳng lì cho kẻ ngồi trên
Là cái gì?
Đáp án: Cái ghế


Câu 142.
Mặt như cái thớt
Mình như cái mai
Cái răng khấp khiểng
Cái tai thẳng đờ
Khi bài phú, khi ngâm thơ
Khi cúng ông nọ, khi thờ bà kia
Là gì?
Đáp án: Cây đàn nguyệt


Câu 143.
Vừa bằng trái cau
Lau chau đi trước
Là gì?
Đáp án: Ngón chân cái


Câu 144.
Cây lum tum, lá loe toe
Mùa đông úp lại, mùa hè nở ra
Là cây gì?
Đáp án: Cây sen


Câu 145.
Lá xanh, cành đỏ, hoa vàng
Hạt đen, rễ trắng; đố chàng cây chi?
Là cây gì?
Đáp án: Rau sam


Câu 146.
Con gì cánh mỏng, đuôi dài
Lúc bay lúc đậu cánh thời đều giương?
Là con gì?
Đáp án: Con chuồn chuồn


Câu 147.
Không ăn mà mổ cuống cuồng
Mệt nhoài đứng chống, ra tuồng dửng dưng
Là gì?
Đáp án: Cái chày đạp giã gạo


Câu 148.
Cây khô mà nở được hoa
Đậu được một quả, khi già khi non
Là gì?
Đáp án: Cái cân xách


Câu 149.
Chặt không đứt
Bứt không rời
Phơi không khô
Chụm không đỏ
Là gì?
Đáp án: Nước


Câu 150.
Tám xóm nhóm lại hai phe
Chặt phần cây tre, bắc cầu một cột
Là gì?
Đáp án: Ðôi quang và chiếc đòn gánh


Câu 151.
Bốn bên thành hiểm luỹ cao
Có một thằng trọc nhảy vào nhảy ra
Là gì?
Đáp án: Cái thùng và cái gáo múc nước


Câu 152.
Hai anh cùng giống cùng nòi
Anh thích ngồi trốc, anh đòi cõng chơi.
Gió sương, mưa nắng mặc trời
Từ xưa vốn bạn không rời nhà nông
Là gì?
Đáp án: Cái nón và cái áo mưa


Câu 153.
Ba bà đi chợ Cầu Nôm
Bà đi sau rốt luôn mồm “Nhanh lên!”
Bà đi trước thì thiếu hàm trên
Bà đi giữa thì thiếu hàm dưới
Chỉ bà đi cuối là đủ hai hàm!
Là gì?
Đáp án: Người đi bừa, con trâu và cái bừa


Câu 154.
Hai chân đứng
Hai chân quỳ
Cái bụng chì ì
Cấm nói con cóc?
Là con gì?
Đáp án: Con ếch


Câu 155.
Đi nhăn răng, về nhăn răng
Ai bảo cái bừa
Xin thưa đúng mà chưa đúng!
Là cái gì?
Đáp án: Cái cào cỏ


Câu 156.
Xung quanh là nước mênh mông
Tự nhiên ở giữa nhô lên một hòn
Dạng hình giống núi giống non
Không gọi non, núi, đố hòn gì đây?
Là hòn gì?
Đáp án: Hòn đảo


Câu 157.
Đá bên đá, nước chảy ra
Rì rào róc rách khúc ca nhạc rừng
Gọi sông, gọi suối: xin đừng!
Đố các bạn, đố em cưng, gọi gì?
Là gì?
Đáp án: Con khe


Câu 158.
Tám sào chống cạn
Hai nạng chống xiên
Con mắt láo liên
Cái đầu không có!
Là gì?
Đáp án: Con cua


Câu 159.
Tám thằng dân vần cục đá tảng
Hai ông xã xách nạng chạy theo
Là gì?
Đáp án: Con cua


Câu 160.
Lạ lùng là lạ lùng thay
Nằm ngủ ban ngày để lạ lùng ra.
Lạ lùng có mỏ đề ra
Câu lơn câu tiện có nhà ngói xanh.
Lạ lùng có bức mành mành,
Câu lơn câu tiện có anh lái thuyền
Là gì?
Đáp án: Con cua


Câu 161.
Lù lù mà đứng góc nhà
Hễ ai đụng đến thì oà khóc lên
Là gì?
Đáp án: Cối xay lúa


Câu 162.
Cô kia con cái nhà ai
Mình to, họng nhỏ, lỗ tai đeo trằm
Đứng bên nghe tiếng ầm ầm
Vừa múa vừa hát, rầm rầm mưa rơi.
Là gì?
Đáp án: Cối xay lúa


Câu 163.
Mình bằng con sâu
Nhà ba căn hai chái, thò đầu thò đuôi
Là gì?
Đáp án: Đèn dầu


Câu 164.
Nước vào sông Đáy
Lửa cháy non cao
Đêm dài hiu hắt gió xao
Sông sâu nước cạn, non cao lửa tàn
Là gì?
Đáp án: Đèn dầu


Câu 165.
Đồng bạc, nước vàng
Con rắn nằm ngang
Lấy sào mà chọc
Nó ngóc đầu lên
Là gì?
Đáp án: Đèn dầu


Câu 166.
Chân đạp miền thanh địa
Đầu đội mũ bình thiên
Mình thì bận áo mã tiên
Ban ngày đôi ba vợ, tối nằm riêng kêu trời
Là gì?
Đáp án: Gà trống


Câu 167.
Trên đầu đội sắc vua ban
Dưới thời yếm thắm, dây vàng xum xoe
Thần linh đã gọi thì về
Ngồi trên mâm ngọc, gươm kề sau lưng.
Là gì?
Đáp án: Gà trống cúng


Câu 168.
Một mẹ đẻ được bọc con
Đứa nào đứa nấy đầu tròn như nhau
Xót thương số phận thương đau
Nên chúng lần lượt đập đầu ra đi.
Là gì?
Đáp án: Bao diêm


Câu 169.
Cái gì không có trống, chỉ có mái
Cả đời chỉ đái, không biết ị
Là gì?
Đáp án: Mái nhà


Câu 170.
Cái gì của ta
Chặt không đứt, dứt không ra?
Là cái gì?
Đáp án: Cái bóng


Câu 171.
Đem thân che nắng cho đời
Rồi ra mang tiếng là người chả khôn?
Là gì?
Đáp án: Mành che cửa


Câu 172.
Lá gì ăn sống thì lành, nấu canh thì độc?
Là lá gì?
Đáp án: Lá trầu


Câu 173.
Mẹ vuông, con tròn
Mỗi lứa sòn sòn
Đẻ 20 đứa
Là gì?
Đáp án: Bao thuốc lá


Câu 174.
Chữ gì:
Tai nghe, miệng nói, đít làm vua
Là chữ gì?
Đáp án: Chữ Thánh


Câu 175.
Đầu đen như quạ
Dạ trắng như bông
Lưng thắt cổ bồng
Đít mang lọ nước.
Là cái gì?
Đáp án: Cái đèn dầu


Câu 176.
Mình vàng mà thắt đai vàng
một mình dọn dẹp sửa sang trong nhà
Là cái gì?
Đáp án: Cái chổi


Câu 177.
Có sống mà chẳng có lưng
Có lưỡi có mũi mà không có mồm
Là cái gì?
Đáp án: Cái dao


Câu 178.
Hai con mà ở hai phòng
Ngày thì mở cửa ra trông
Đêm thì đóng cửa lấp chông ra ngoài
Là gì?
Đáp án: Con mắt


Câu 179.
Lưng trước bụng sau
Con mắt ở dưới cái đầu ở trên
Là cái gì?
Đáp án: Cái chân


Câu 180.
Năm ông cầm hai cái sào
Lùa đàn cò trắng chạy vào trong hang.
Là gì?
Đáp án: Ăn cơm


Câu 181.
Tên em không thiếu không thừa
Tấm lòng vàng ngọt, ngon vừa lòng anh.
Quả gì nói nhanh?
Là gì?
Đáp án: Quả đu đủ


Câu 182.
Thuở bé em có 2 sừng
Đến tuổi nửa chừng mặt đẹp như hoa
Ngoài hai mươi tuổi về già
Quá ba mươi lại mọc ra hai sừng
Là gì?
Đáp án: Mặt trăng


Câu 183.
Vừa bằng cái vung
Vùng xuống ao
Đào chẳng thấy
Lấy chẳng được
Là gì?
Đáp án: Bóng mặt trăng, mặt trời


Câu 184.
Mèo tam thể lai mèo tam thể thì ra con gì
Là con gì?
Đáp án: Mèo tam thể không đẻ được


Câu 185.
Cây chi nhánh sắt, cội ngà
Đố chàng nho sĩ biết là cây chi?
Là cây gì?
Đáp án: Cây ô


Câu 186.
Con chi không ăn, không nói, không cười
Nghiêng lưng mà chịu với người hôm mai
Là con gì?
Đáp án: Con đà lót ván, sập ngựa


Câu 187.
Ở nhà có một bà ăn cơm hớt
Là gì?
Đáp án: Ðôi đũa cả


Câu 188.
Ở nhà có bà hay liếm
Là cái gì?
Đáp án: Cái chổi


Câu 189.
Loẹt quẹt như đuôi gà thiến
Liến thiến như ngọn thối lai
Chúa mất tôi ngơ ngẩn kiếm hoài
Tôi mất chúa nằm im lẳng lặng
Là cái gì?
Đáp án: Cái chổi


Câu 190.
Cổ cao cao, cẳng cao cao
Chân đen cánh trắng ra vào đồng xanh
Cảnh quê thêm đẹp bức tranh
Sao đành chịu tiếng ma lanh nhử mồi
Là con gì?
Đáp án: Con cò


Câu 191.
Bốn cây cột đình
Hai đinh nhọn hoắt
Hai cái lúc lắc
Một cái tòng teng
Trùng trục da đen
Lại ưa đầm vũng?
Là con gì?
Đáp án: Con trâu


Câu 192.
Mình bằng hạt gạo
Mỏ bằng hạt kê
Hỏi đi đâu về?
Đi làm thợ mộc.
Là con gì?
Đáp án: Con mọt


Câu 193.
Con gì ngáp táp được ruồi?
Con gì khoe nhất dài đuôi ai bằng?
Con gì khua có băng băng?
Con gì thách đố kiêu căng vời rùa?
Con gì bay lượn như đùa?
Con gì bơi lội có thua ai nào?
Con gì đố cổ ai cao?
Con gì thách thức mũi nào dài hơn?
Con gì gầm thét căm hờn
Ta là chúa tể chốn sơn lâm này?
Là những con gì?
Đáp án: Chó. Mèo. Ngựa. Thỏ. Chim. Cá. Hươu cao cổ. Voi. Hổ


Câu 194.
a. Cá gì có vú nuôi con?
b. Cá gì cứ mãi béo tròn xưa nay?
c. Cá gì mà lại biết bay?
d. Cá gì một lứa một bầy y nhau?
e. Cá gì đầu bẹp có râu?
f. Cá gì nghe tưởng cùng trâu họ hàng?
g. Cá gì vượt vũ môn quan?
h. Cá gì mùa rụng lá vàng mùa sương? 
Là những con cá gì?
Đáp án:
a. Cá voi
b. Cá mập
c. Cá chim
d. Cá mè
e. Cá trê
f. Cá bò
g. Cá chép 
h. Cá thu


Câu 195.
a) Con gì bơi lượn giỏi nhanh?
b) Con gì đi dọc lại thành đi ngang?
c) Con gì khiêu vũ giỏi giang?
d) Con gì đi, đứng, nằm hang cứ ngồi?
Là những con cá gì?
Đáp án:
a. Cá
b. Cua
c. Công
d. Cóc


Câu 196.
a) Con gì trắng tuyết bay mau?
b) Con gì chông sắt vắt đầu đen thui?
c) Con gì ngơ ngác tới lui?
d) Con gì đệ nhất dài đuôi, ba màu?
e) Con gì gác cổng trước sau
Bút nghiên chi để mực tàu lấm đen?
Là những con cá gì?
Đáp án:
a. Bạch mã
b. Trâu đen
c. Nai vàng
d. Mèo tam thể
e. Con mực)


Câu 197.
Cái đuôi hết ngắn lại dài
Tiếc chi cứ chắc lưỡi hoài vách phên
Tên thường tên chữ, hai tên
Đố bốn phía, đố ba bên tên gì?
Là con gì?
Đáp án: Con thằn lằn, con thạch sùng


Câu 198.
Tính hài hước
Thích làm trò
Đâu phải lợn phì, ngủ kĩ, ăn no
Sao Trư Bát Giới đến thăm dò bà con?
Là con gì?
Đáp án: Con cá heo

Câu 199.
Củ gì da cam
Thịt lại giòn giòn
Ăn thì ngon lắm
Lại sáng mắt cơ?
Là củ gì?
Đáp án: Củ cà rốt


Câu 200.
Củ tròn như cái bát
Áo màu xanh non
Quanh thân có lá
Xào nấu rất ngon
Tên như tiêu được
Đố bạn củ gì?
Đáp án: Củ xu hào

Câu 302.
Cây gì cao dáng, da nâu
Lá thì xanh lét rụng mau về đông
Hoa chùm trắng nhỏ li ti
Quả xanh, vàng, đỏ ăn thì chua chua?
Là cây gì?
Đáp án: Hoa dâu gia

Giáo viên Sưu tầm: Trần Phương Nam

Trường Tiểu Học A TT. Xuân Trường